2 Leefomgeving | Erfgoed | Begroting 2026

Erfgoed

We behouden, versterken en zorgen voor doorontwikkeling van de belangrijke kernkwaliteiten van onze gemeente: de grote variatie aan natuur en biodiversiteit, het gebouwde-, archeologische- en groene erfgoed en het (cultuur)landschap
Wat willen we bereiken?
We blijven inzetten op onze kernwaarden en beleidsdoelen waarbij de uitvoering op een andere, creatieve, wijze zal plaatsvinden. Onze kernwaarden zijn de belangrijkste drager van onze ruimtelijke kwaliteit en identiteit. Het draagt bij aan Rheden als fijne gemeente om te wonen, werken en recreeren. Het is daarmee een belangrijk vertrekpunt voor ruimtelijke ontwikkelingen en een inspiratiebron voor de toekomst. Ook zijn erfgoed en landschap een bewezen belangrijke vestigingsfactor en draagt het - mits in goede staat - bij aan een goed economisch klimaat. ombuigingen 2025 e.v.: Bij de vaststelling van de kadernota is besloten het budget voor Biodiversiteit, Erfgoed en Landschap met ruim 3 ton terug te brengen tot 150K. Dit heeft ook in 2026 effect op de uitvoering van het biodiversiteitsplan, de ondersteuning bij het instandhouden van monumenten binnen de gemeente en op onze inspanningen om het landschap te behouden/versterken.
De verantwoordelijk portefeuillehouder is:
Paul Hofman
Speerpunt is:
P3 Versterking Natuur & Landschap
Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg?
De bezuinigingen per 2025 raken ook in 2026 de kernkwaliteiten van de gemeente. Bezuiniging op de uitvoering van het Biodiversiteitsplan heeft effect op de Rhedense flora en fauna. Als we particulieren minder of niet ondersteunen bij investeringen in monumenten vervalt ook de provinciale cofinanciering (jaarlijks 95K tov 101K eigen investering). We verliezen hiermee ook een groot deel van de investering die eigenaren doen in hun eigen monument of landgoed, wat op termijn resulteert in achteruitgang van de staat van groen en gebouwd erfgoed. Dit leidt ook tot minder overleg vooraf en meer kosten voor handhaving achteraf. Voor het Rozendaalse Veld wordt het beheer dat gefinancierd kan worden vanuit de provinciale- en rijkssubsidies uitgevoerd. Voor zaken die buiten de scope van subsidies vallen, maar die wij als gemeente wel belangrijk vinden, is door de bezuinigingen per 2025 geen ruimte meer. De verschillende belangen waardoor besluitvorming lang op zich laat wachten. De druk van verschillende gebruikers op het gebied.
Relevante beleidskaders:
Beoogde resultaten:
Bij dit doel horen de volgende resultaten:
●	We borgen de instandhouding en verduurzaming van onze kernwaarden via Omgevingsvisie, -plan en -programma’s, vergunningverlening en ruimtelijke ontwikkelingen. .
Het structurele budget van 150.000 euro verdelen we over de gezamenlijke en integrale doelen voor erfgoed, biodiversiteit en landschap.
●	We brengen onze kernwaarden en cultuurhistorische waarden Post '65 in beeld. We actualiseren de archeologische waardenkaart en maken cultuurhistorische analyses als onderlegger voor integrale ontwikkelingen. .
●	We borgen de duurzame instandhouding van het Rozendaalse Veld via de Beheervisie Rozendaalse Veld 2019-2029..
●	Revitalisering Beekhuizense bossen (continu proces).
●	Het Soortmanagementplan wordt opgestart met deelaanvragen voor Dieren-West en Ellecom.
We versterken en ontwikkelen de kwaliteiten van biodiversiteit, erfgoed en landschap en we zetten ze in voor het behalen van integrale doelen in het fysieke, maar ook ten behoeve van het sociale domein.
Wat willen we bereiken?
Het samen werken aan biodiversiteit, erfgoed en landschap zorgt ook voor verbinding. Ondanks een minimaal budget zorgen we er voor dat we de inzet en initiatieven van onze inwoners en vrijwilligers kunnen stimuleren en ondersteunen met onder andere kennis, advies en kleine middelen in natura. We ondersteunen de beschermde (werk)plek(ken) voor wie dat nodig heeft via bijvoorbeeld de landgoedcoöperatie Veluwezoom. Hierbij biedt erfgoed inspiratie en dient het als katalysator, innovatielab en (hulp)-motor voor het bereiken van onze gemeentebrede sociale doelen. Daarnaast zorgen we ook voor het binnenhalen van subsidies, het aanjagen van (voorbeeld)projecten, kennisontwikkeling, expertise, bewustwording van de waarden en het belang van biodiversiteit, erfgoed en landschap en samenwerking om zoveel mogelijk gemeentebrede en regionale doelen te bereiken.
De verantwoordelijk portefeuillehouder is:
Paul Hofman
Speerpunt is:
P3 Versterking Natuur & Landschap
Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg?
Het budget om initiatieven te ondersteunen en bij te dragen aan vergroening van de openbare ruimte en aan vergroeningsacties bij particulieren is beperkt. De opgaven voor biodiversiteit, erfgoed en landschap zijn groot. Er zijn beperkte middelen en capaciteit beschikbaar. We zetten onze capaciteit zo efficiënt mogelijk in, zoeken naar cofinanciering en subsidies en werken aan kennisontwikkeling wat eenieder helpt bij toetsing en ontwikkeling.
Relevante beleidskaders:
Beoogde resultaten:
Bij dit doel horen de volgende resultaten:
●	We ondersteunen de organisatie van publieks- en participatieactiviteiten en dragen waar mogelijk (in natura) bij aan initiatieven, werkgroepen en vrijwilligers.
- we faciliteren programma's op basisscholen (via vrijwilligersgroepen). - we ondersteunen de initiatiefgroep in Ellecom bij het gebiedsgerichte project Maatwerk voor Monumenten Ellecom voor de verduurzaming van historische panden. - we ondersteunen Stichting Broedplaats Beekhuizen bij hun beheer. - we zetten een communicatie-kalender, website en sociale media in
●	In de tuin van Middachten zorgen we, samen met het landgoed, voor een beschermde werkplek voor 12-14 mensen met afstand tot de arbeidsmarkt..
Hiermee waarborgen we ook de instandhouding van een van de twaalf iconische Rijksmonumenten van Nederland. Daarnaast ondersteunen we de Landgoederencoöperatie in het onderhoud met inzet van mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt.
●	We nemen proactief deel aan integrale en gemeenteoverstijgende gebiedsprocessen en initiëren daarin (uitvoerings)projecten. We spelen een verbindende een aanjagende rol..