De sociale basis

Onze focus ligt op de bijdrage aan ontmoetingsmogelijkheden voor inwoners. Ontmoeting draagt bij aan het versterken, onderhouden en verbreden van het persoonlijk netwerk zodat samenredzaamheid kan ontstaan.
In onze gemeente zijn diverse ontmoetingsplekken in de vorm van o.a. dorps- en inloophuizen, de bibliotheek, speelplekken, pleintjes, sportverenigingen etc.

Gea Hofstede

G4 Een nog stevigere Sociale Basis

De aangekondigde bezuinigingen vormen een risico voor het voortbestaan van de dorps- en buurthuizen en inloophuizen en de activiteiten die hier plaatsvinden. Wanneer ontmoetingslocaties in de wijken verdwijnen, verdwijnen ook de groepsactiviteiten die plaatsvinden op deze locaties. Omdat inwoners elkaar bij deze activiteit niet meer ontmoeten neemt onderling contact af waarmee omzien naar elkaar ook in het gedrang komt.

Koersdocument Sociaal Domein
Kadernota 2026

De focus ligt aan de ene kant op het door ontwikkelen van de vrijwillige inzet zodat die hulp meer aansluit op de ondersteuningsbehoefte van inwoners in een kwetsbare situatie. Aan de andere kant ligt de focus op het ondersteunen van jonge en werkende mantelzorgers, waardoor het voor hen makkelijk is zich in te zetten voor een ander.

Gea Hofstede

G4 Een nog stevigere Sociale Basis

Minder financiële middelen leidt mogelijk tot minder ondersteuning aan vrijwillige inzet (mantelzorg en vrijwilligers) waardoor zij minder ondersteuning krijgen en zij naar verwachting meer belast worden. Vermindering van vrijwillige inzet (mantelzorg en vrijwilligers) heeft naar verwachting het effect dat meer beroep wordt gedaan op geïndiceerde hulp.

Koersdocument Sociaal Domein
Kadernota 2026

In Rheden zijn alle wijken veerkrachtig en leefbaar. De focus ligt op  Dieren Stenfert. We werken vanuit de kracht van de inwoners en maken actief ruimte voor hun ideeën en plannen.  Zowel vanuit programma Samenleving, programma Leefomgeving en programma Organisatie en Bestuur werken we integraal samen. We borgen en verdiepen onze aanpak en zetten onze geleerde lessen in, in de hele gemeente, met name in de wijken Rheden-West en Velp-Zuid.
In de wijk Dieren Stenfert krijgt de integrale wijkaanpak vorm. De kracht van de inwoner staat centraal en de afdelingen Samenleving, Leefomgeving en Organisatie & Bestuur werken intensief samen. In 2026 staat bij het programma Samenleving de uitvoering van de Dorpendeal centraal met aanpak op samenredzaamheid, mentaal veerkrachtige wijk en samenhangend aanbod van voorzieningen afgestemd om de behoefte en kansen van bewoners.

Gea Hofstede

G4 Een nog stevigere Sociale Basis

Koersdocument Sociaal Domein
Kadernota 2026

In de gemeente Rheden is in de afgelopen jaren gebouwd aan een sterke sociale basis. Door in te zetten op vrij toegankelijke voorzieningen die preventief werken voorkomen wij de instroom in de duurdere (maatwerk) oplossingen.
Professionals, vrijwilligers en een combinatie daarvan bieden hulp en ondersteuning vanuit de vrij toegankelijke voorzieningen en zijn zowel individueel als collectief. Deze vormen van hulp en ondersteuning zijn het fundament waar de grootste groep inwoners met een betrekkelijke lichte en eenvoudige hulp- en ondersteuningsvraag terecht kan. Deze hulp en ondersteuning is nabij en goed toegankelijk.

Gea Hofstede

G4 Een nog stevigere Sociale Basis

De aangekondigde bezuinigingen vormen een risico voor een robuuste sociale basis. Wanneer de sociale basis onder druk staat is de verwachting dat inwoners meer beroep gaan doen op geïndiceerde ondersteuning.

Koersdocument Sociaal Domein
Kadernota 2026

De Wmo is bedoeld voor mensen die het echt niet zelf kunnen regelen, organiseren en betalen. We zorgen dat hulp beschikbaar blijft voor wie dat het hardst nodig heeft. Tegelijkertijd zijn we genoodzaakt keuzes te maken. Omdat er nauwelijks ruimte is om op prijs te sturen (P),richten we ons op het beperken van het volume (Q). ook als is daarin de ruimte vanwege o.a. landelijke jurisprudentie beperkt. De inzet van geïndiceerde hulp is kortdurend van aard, en als tijdelijk aanvulling op de mogelijkheden  vanuit de sociale basis.
De beleidsruimte binnen de Wmo die aanvankelijk door het Rijk werd toegekend, is door jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep fors ingeperkt. We opereren inmiddels op wat binnen de Wmo wettelijk gezien het minimale is.
Daarnaast staan we aan de vooravond van een belangrijke veranderopgave:
•   We werken toe naar één integraal Wmo-team, met consulenten die breder inzetbaar zijn.
•   We versterken de samenwerking met ketenpartners om domein-overstijgend en integraal te kunnen handelen.
•   De evaluatie van de opdracht 'versterken Sociale Basis' geeft input voor de inrichting van hulp en ondersteuning aan de inwoners.  
•   De landelijke Hervormingsagenda vraagt om een andere inrichting van de toegang, met aandacht voor preventie, vroegsignalering, aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling (0-100) en samenwerking op alle leefgebieden.
Om ondersteuning uitvoerbaar en betaalbaar te houden, voeren we in 2026 de volgende maatregelen door:
1.   Met ingang van schooljaar 2025–2026: versobering van het leerlingenvervoer;
2.   Met ingang van 2026: we passen niet meer dan één woning per inwoner aan;
3.   Met ingang van 1 januari 2026 verstrekken wij geen nieuwe Wmo-beschikkingen meer voor het product “activerend werk”. Om de continuïteit van reeds lopende trajecten te waarborgen, blijven bestaande beschikkingen nog doorlopen tot het einde van de toegekende periode. Alternatieve mogelijkheden zetten wij in passend binnen de kaders.
4.   Met ingang van januari 2026: afbouw van de subsidie voor expertdiensten van MEE (o.a. diagnostisch onderzoek, Bruggenbouwers, Arbeid & Participatie en collectieve ondersteuning).
Voor de jeugdhulp werken we aan versteviging van de pedagogische basis en voorkomen van jeugdhulp.
We werken aan nieuwe inrichting van het sociaal domein (sociale basis, stevig lokaal team, jeugdhulp) die in 2027 moet gaan starten.
We bereiden een aanpassing van de verordening jeugdhulp voor gericht op inperking van de jeugdhulpplicht. Hierbij volgen we de landelijke ontwikkelingen en voortgang.
Ondertussen werken we in 2026 aan doorontwikkeling van de huidige dienstverlening van het team toegang jeugd. Onder meer door versterken van de procesregie; deskundigheidsbevordering in de methode Verklarende Analyse en Gefaseerd samenwerken op veiligheid.
Specifiek voeren we een plan van aanpak uit om het gebruik van jeugdhulp verblijf in de komende jaren terug te dringen. Juist voor deze groep kinderen is het extra nodig de kansen te vergroten dat zijn kansrijk, gezond en veilig op kunnen groeien. Indien de onveiligheid of de ontwikkeling van kinderen bedreigd wordt, blijven we het instrument jeugdhulp verblijf gewoon inzetten.  In die gevallen, in een zo thuis mogelijk situatie (pleeggezin, gezinshuis). Tegelijkertijd streven we ernaar dat de uitgaven hiervoor afnemen, want de afgelopen jaren zijn deze toegenomen. Door gestegen prijzen in zijn algemeenheid en ontwikkeling naar kleinere groepen specifiek.

Paul Hofman

G4 Een nog stevigere Sociale Basis

1. Versobering leerlingenvervoer
1.1 Juridisch risico bij bezwaarprocedures in verband met de zorgplicht rond passend onderwijs.
2. Maximaal één woningaanpassing per inwoner
2.1 Risico op bezwaarprocedures en extra maatwerkverzoeken bij complexe woonsituaties.
3. Stoppen met activerend werk als maatwerkvoorziening Wmo
3.1 Kwetsbare inwoners missen structuur, sociale contacten en participatiekansen, wat kan leiden tot psychische klachten, sociale uitsluiting en verlies van arbeidspotentieel.
3.2 Hogere maatschappelijke kosten door verminderde participatie, toename van zorgvraag en uitkeringen en inzet van duurdere vormen van geïndiceerde dagbesteding en individuele begeleiding.
3.3 Juridische en uitvoeringstechnische risico’s: lopende beschikkingen kunnen niet direct worden beëindigd, en regionale uittreding vraagt aanpassing van regels en capaciteit en is ook niet direct mogelijk.
4. Afbouw subsidie expertdiensten MEE
4.1 Toename van Wmo-aanvragen doordat laagdrempelige ondersteuning verdwijnt.
4.2 Minder passend aanbod door wegvallen van diagnostisch inzicht en begeleiding, met als gevolg zwaardere en duurdere hulpvragen.
5. Structurele financiële druk zonder directe besparingseffecten
De transformatie van de Wmo en jeugdhulp vraagt investeringen in menskracht, (her)inrichting van processen en samenwerking met netwerkpartners. Tegelijkertijd biedt dit op korte termijn geen direct financieel voordeel, terwijl de begrotingsdruk groot is. Dit vergroot het risico dat bezuinigingsdoelen niet worden gehaald en zorgt voor spanning over prioritering binnen het sociaal domein.
6. Spanningsveld tussen landelijke kaders en lokale uitvoerbaarheid
De ruimte binnen de Wmo wordt beperkt door landelijke jurisprudentie, terwijl de lokale realiteit vraagt om maatwerk. Dit spanningsveld vraagt bestuurlijk om voortdurende afwegingen tussen wettelijke ondergrenzen en sociaal-maatschappelijke verwachtingen, wat tot politieke discussies kan leiden over wat ‘menselijke maat’ precies inhoudt.

1. Koersdocument Sociaal Domein
2. Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Rheden 2023
3. verordening jeugdhulp gemeente Rheden 20219
4. Kadernota 2026